28.11.2013

Drewno dębowe

Charakterystyka ogólna

Bardzo okazałe i potężnie zbudowane drzewo liściaste o grubym, stosunkowo krótkim pniu i rozłożystej koronie wspartej na ogromnych, przeważnie nieregularnie powyginanych konarach. Poza dużymi rozmiarami i atletyczną sylwetką słynie przede wszystkim z długowieczności, niezwykle cennego drewna i silnego systemu korzeniowego ("mocny jak dąb"). Cechy te powodują, że dąb jest powszechnie uważany za jedno z najszlachetniejszych drzew i praktycznie wszędzie na terenie swojego występowania cieszy się wyjątkowym szacunkiem i sympatią.

Znajduje to potwierdzenie w fakcie, że jest on zdecydowanie najliczniej reprezentowanym gatunkiem drzewa na liście pomników przyrody; najbardziej znane w Polsce drzewa pomnikowe takie jak Bartek, Chrobry, Bolesław czy Chrześcijanin to właśnie dęby szypułkowe. Swoją "pozycję społeczną" zawdzięczają one nie tylko najstarszemu wiekowi spośród wszystkich drzew liściastych rosnących w Polsce (do około 800 lat), ale też temu, że są naszymi najgrubszymi (nawet ponad 3m średnicy!) i chyba najbardziej monumentalnie wyglądającymi drzewami. Jeśli zatem pokusić się o analogię do świata zwierząt, to dąb, zwłaszcza zaś największy i najpotężniejszy z nich - dąb szypułkowy, wydaje się być idealnym odpowiednikiem lwa (lub, jak kto woli, słonia). "Król drzew", podobnie jak większość innych dębów, wyróżnia się odwrotnie jajowatymi, wieloklapowymi liśćmi a także bardzo charakterystycznymi owocami, które mają postać znanych wszystkim żołędzi. Dąb szypułkowy jest chętnie sadzony w pobliżu siedzib ludzkich, np. w parkach i przy domach, wzdłuż dróg, przy kościołach, na cmentarzach itp. Przede wszystkim jednak jest on najważniejszym w Polsce leśnym drzewem liściastym (i trzecim w ogóle, po sośnie i świerku).

Drewno

Najbardziej cenione ze wszystkich rodzimych gatunków drzew liściastych w Polsce. Posiada wąski i jasny, białożółtawy biel oraz szeroką, intensywnie zabarwioną na kolor jasno- do ciemnobrunatnego twardziel, jest drobno słojowane. Wyróżnia się bardzo dobrymi parametrami mechanicznymi: jest twarde, ciężkie (0.7-0.8 kg/dm3) i wyjątkowo trwałe (jego twardziel jest jedną z najtrwalszych spośród wszystkich rodzimych europejskich drzew; biel natomiast jest bardzo nietrwały - często już po roku ulega rozkładowi!), poza tym drewno to jest łatwo łupliwe, trudne w suszeniu, średnio kurczliwe, wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności ("mocno pracuje"), łatwe w obróbce, poleruje się trudno, klei natomiast i barwi łatwo, jest trudno zapalne, posiada wysoką wartość opałową, zawiera garbniki. Twardziel nie przepuszcza cieczy ani gazów, dlatego dobrze nadaje się do wyrobu beczek.
Drewno dębu szypułkowego stanowi bardzo cenny surowiec m.in. w przemyśle meblowym (meble, klepki podłogowe) oraz w budownictwie.

Drewno dębowe ma najwyższą wartość opałową i przez to traktowane jest jako dostawca czystej energii. Obraz płomienia optycznie jest mniej ciekawy, choć płomień jest równomierny i długotrwały. Z ostrożnością należy podejść do zawartych w drewnie dębowym garbników. Przy fachowym paleniu z wystarczającym dopływem powietrza nie stanowi to problemu. Ponieważ w otwartym kominku przypływ i odpływ powietrza jest ograniczony w celu uzyskania powolnego palenia, istnieje podwyższone ryzyko jego uszkodzenia podczas opalania drewnem dębowym.

Drewno dębowe nadaje się nadaje się również do pieców kaflowych, pieców warsztatowych czy zamkniętych kominków, które przystosowane są do uzyskiwania wysokich temperatur. Obok bardzo długiego czasu wypalania i równie długiego utrzymywania płomienia drewno dębowe charakteryzuje wysoka wartość opałową rzędu ok. 2100 kWh/mp. Świetnie również nadaje się też do domowych kominków ale musi być spełnione kilka warunków. Najważniejszy z nich to odpowiedni czas sezonowania najlepiej conajmniej 1,5 roku a dodatkowo część tego okresu na zewnątrz, bez przykrycia (wypłukanie garbnika). Podsumowując, chcąc ogrzewać dom drewnem dębowym należy odpowiednio wcześnie zaopatrzyć się w ten towar mając na uwadze czas przesychania, a co za tym idzie wykorzystania w pełni jego kaloryczności.

 

Drewno dębowe